عبدالحسین زرین کوب (اسفند ۱۳۰۱؛ بروجرد – شهریور ۱۳۷۸؛ تهران) ادیب؛ پژوهشگر. تحصیلات مقدماتی را در زادگاه و متوسطه را در تهران به انجام رساند. سپس به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و به تدریس در مدارس خرمآباد و بروجرد پرداخت. برای ادامهی تحصیل وارد دانشسرای عالی شد و ضمن تدریس در دبیرستان در رشتهی زبان و ادبیات فارسی لیسانس گرفت و پس از آن، تحصیلات خود را تا دریافت درجهی دکتری در زبان و ادبیات فارسی با ارائهی رسالهی «نقد شعر، تاریخ و اصول آن» در ۱۳۳۴ پی گرفت. و در این ضمن میان سالهای ۱۳۲۷ تا ۱۳۳۴ سردبیری روزنامهی مهرگان را بر عهده داشت. پس از اخذ دکتری به تدریس در دانشکدهی معقول و منقول (= الهيات) اشتغال یافت. به مساعدت تقیزاده به استخدام کتابخانهی مجلس سنا درآمد و هشت سالی را بهجز ساعات تدریس در این محل مشغول تحقیق و تأليف بود. در اوایل دههی ۱۳۴۰ ضمن اشتغال به تدریس به همکاری با مؤسسهی فرانکلین در تألیف دایره المعارف فارسی به سرپرستی غلامحسین مصاحب و بنیاد سازمانی برای تألیف لغت فارسی با مشارکت مجتبی مینوی پرداخت. به منظور مطالعات بیشتر و شرکت در کنگرههای علمی به کشورهای هند و پاکستان و شوروی و ترکیه و بیشتر ممالک عربی، و برای آشنایی با شیوههای فرهنگنویسی به فرانسه و انگلستان و آلمان و امریکا سفر کرد. دو سال در دانشگاههای کالیفرنیا و پرینستون تدریس کرد و چندی نیز در لندن و ژنو و رم به تحقیق پرداخت. در دههی ۱۳۵۰ از دانشکدهی الهیات به دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران منتقل شد و با گروه تاریخ نیز همکاری داشت. اندکی پس از انقلاب اسلامی از دانشگاه برکنار گردید. از ۱۳۷۵ به عضویت شورای عالی علمی دایره المعارف بزرگ اسلامی درآمد. در تدوین دایره المعارف اسلامی (در هلند) و ایرانیکا (در امریکا) و تاریخ ایران کمبریج مشارکت داشت. علاوه بر احاطهی کامل بر ادبیات فارسی و عربی با زبان و ادبیات انگلیسی و فرانسوی نیز به خوبی آشنا بود. از سر تفنن شعر نیز میسرود. او از نواد پژوهشگران ایرانی است که وسعت و عمق اطلاعاتشان حیرتانگیز است. پژوهشهای نوجویانه و بسیار ارزندهی او در زمینهی ادبیات و تاریخ ایران در اغلب موارد اصیلترین اطلاعات و تحلیلها را به دست میدهد. معرفی پژوهش ها و کتاب های عبدالحسین زرین کوب:
پژوهشهای ادبی و فرهنگی: فلسفهی شعر یا تاریخ تحول شعر و شاعری در ایران (۱۳۲۳؛ بروجرد)؛ نقد ادبی (۱۳۳۸؛ دو جلد؛ جستجو در اصول و روشها و مباحث نقادی با بررسی در تاریخ نقد و نقادان)؛ ارزش میراث صوفیه (۱۳۴۲)؛ با کاروان حله (۱۳۴۳؛ مجموعهی نقد ادبی در معرفی چند تن از شعرای نامدار متقدّم و متأخر)؛ شعر بیدروغ، شعر بینقاب (۱۳۴۶؛ در شناخت و نقد شعر)؛ از کوچهی رندان (۱۳۴۹؛ دربارهی زندگی و اندیشهی حافظ)؛ فرار از مدرسه (۱۳۵۳؛ دربارهی زندگی و آثار محمد غزالی)؛ جستجو در تصوّف ایران (۱۳۵۷)؛ دنبالهی جستجو در تصوّف ایران (۱۳۶۲)؛ سیری در شعر فارسی (۱۳۶۳)؛ سر نی (۱۳۶۴؛ دو جلد؛ نقد و شرح تحلیلی و تطبیقی مثنوی)؛ بحر در کوزه (۱۳۶۶؛ نقد و تفسیر قصهها و تمثیلات مثنوی)؛ در قلمرو وجدان (۱۳۶۹)؛ پله پله تا ملاقات خدا (۱۳۷۰؛ دربارهی زندگی و اندیشه و سلوک مولانا جلال الدین رومی)؛ پیر گنجه در جستجوی ناکجاآباد (۱۳۷۲؛ دربارهی زندگی و آثار و اندیشهی نظامی)؛ آشنایی با نقد ادبی (۱۳۷۲)؛ شعلهی طور (۱۳۷۷؛ دربارهی زندگی و اندیشهی حلاج)؛ صدای بال سیمرغ (۱۳۷۸؛ دربارهی زندگی و اندیشهی عطار)؛ حدیث خوش سعدی (۱۳۷۹؛ دربارهی زندگی و اندیشهی سعدی؛ تنظیم کمال اجتماعی جندقی)؛ نامورنامه (۱۳۸۱؛ دربارهی فردوسی و شاهنامه)؛ نردبان شکسته (۱۳۸۲؛ شرح توصیفی و تحلیلی دفتر اوّل و دوم مثنوی).
مجموعه مقالات: یادداشتها و اندیشهها (۱۳۵۱)؛ نه شرقی نه غربی، انسانی (۱۳۵۳)؛ از چیزهای دیگر (۱۳۵۶)؛ با کاروان اندیشه (۱۳۶۳)؛ دفتر ایام (۱۳۶۵)؛ نقش بر آب (۱۳۶۸)؛ از گذشتهی ادبی ایران (۱۳۷۵)؛ حکایت همچنان باقی (۱۳۷۶).
و چند اثر دیگر در زمینهی تاریخ ایران و اسلام و چند ترجمه ادبی.
منبع: فرهنگ ادبیات فارسی / نوشتهی محمد شریفی / ویراستهی محمدرضا جعفری / انتشارات معین / چاپ دوم 1387
