ژول ورن

ژول ورن (Jules Verne) رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس فرانسوی، ۸ فوریهٔ ۱۸۲۸ در نانت به دنیا آمد و در پاریس حقوق خواند، اما خیلی زود به صحنه و نشر کشیده شد. نخست روزنامه‌نگاری و نوشتن نمایش‌های کوتاه را آزمود و سپس با داستان‌های ماجراجویانه‌ای که علوم روز را دستمایه می‌کردند شناخته شد. توجه وسواس‌گونه‌اش به جغرافیا، فناوری‌های نوظهور و سفر، همراه با نثر روشن و گزارش‌گرانه، الگوی رمان علمی‌ـ‌تخیلی را در نیمهٔ دوم قرن نوزدهم صورت‌بندی کرد. ورن از دههٔ ۱۸۷۰ در آمیان ساکن شد و تا پایان عمر به نگارش «سفرهای شگفت‌انگیز» ادامه داد و ۲۴ مارس ۱۹۰۵ در همان‌جا درگذشت.

شاخص‌ترین آثار او در پیوند تجربهٔ سفر، کنجکاوی علمی و تعلیق روایت شکل گرفته‌اند: «سفر به مرکز زمین» (۱۸۶۴) نمونه‌ای از ترکیب زیست‌شناسی و زمین‌شناسی با ماجرایی اکتشافی است؛ «از زمین به ماه» (۱۸۶۵) و دنباله‌اش، مسیر پرتاب، بازگشت و جزئیات فنی سفر فضایی را با دقتی شگفت روایت می‌کنند؛ «بیست هزار فرسنگ زیر دریا» (۱۸۶۹–۱۸۷۰) با ناخدا نمو و «ناتیلوس» افق‌های زیرسطحیِ اقیانوس را به تخیل جمعی سپرد؛ «دور دنیا در هشتاد روز» (۱۸۷۳) ریتم جهانِ صنعتی و نظم زمان‌بندی مدرن را به درامی مسابقه‌وار بدل کرد؛ و «جزیرهٔ اسرارآمیز» (۱۸۷۴) جهان بسته‌ای می‌سازد که در آن علم و همکاری جمعی راه بقا را می‌گشاید. این رمان‌ها به‌همراه ده‌ها عنوان دیگر پیکرهٔ «سفرهای شگفت‌انگیز» را شکل می‌دهند.

ورن از پیشگامان جدی‌گرفتن علم در ادبیات عامه‌پسند است: او فناوری‌های معاصر خود—از کشتی زیرسطحی تا پرتابه‌های فضایی—را با واقع‌نمایی فنی و تخیل مهندسی تلفیق کرد و بر نسل‌های بعدی نویسندگان و مخترعان اثر گذاشت. زبان ساده و شفاف، روایت‌های مبتنی بر مقصد و مسیر، و بهره‌گیری از پانوشت‌ها و داده‌های عددی امضای سبکی اوست. دامنهٔ اثرگذاری‌اش از ادبیات فراتر رفت و به سینما و فرهنگ عامه راه یافت؛ جایگاهی که امروز نیز با ترجمه‌ها و اقتباس‌های مکرر حفظ شده است.

منابع

• ‎Jules Verne — Encyclopaedia Britannica‎ (Encyclopedia Britannica)
• ‎Verne, Jules — The Encyclopedia of Science Fiction‎ (sf-encyclopedia.com)